Zamek Piastowski w Jaworze

Historia

Początek historii zamku Piastowskiego w Jaworze sięga czasów, gdy wzniesiono wieżę o charakterze obronno-mieszkalnym, otoczoną wałem oraz fosą. Przyjmuje się, że powstanie tej wieży miało miejsce przed rokiem 1224. Wówczas w imieniu Henryka Brodatego, władcy Śląska, swoim urzędzie kasztelana (comes castellanus) z siedzibą w Jaworze pełnił Radosław z Bolesławca, który jest wspomniany w dokumentach z tamtego okresu.

Rok 1274 to istotny moment w historii zamku, kiedy to powstało księstwo jaworskie. Zamek nabrał nowego znaczenia, stając się książęcą rezydencją, co skutkowało jego znaczniejszą rozbudową w późniejszych latach. Rezydentem warowni był wówczas Bernard Zwinny, brat Bolka I oraz współwładca księstwa jaworskiego. Z kolei Bolko I, zabezpieczając Jawor przed zagrożeniem ze strony Czech, otoczył miasto solidnymi murami obronnymi, co przyczyniło się do ufortyfikowania zamku kamieniem, zastępując wcześniejsze drewniano-ziemne umocnienia.

W okresie średniowiecza zamek był siedzibą piastowskiego rodu książąt jaworsko-świdnickich, aż do śmierci Bolka II Małego w 1368 roku. Do roku 1392 zamek pozostawał w rękach księżnej Agnieszki, a po jej śmierci przeszedł w ręce starostów królów czeskich. W 1490 roku miało miejsce znaczące wydarzenie: zamek gościł króla czeskiego Władysława Jagiellończyka, a nieco mniej niż 200 lat później, Marysieńkę Sobieską.

W XV i XVI wieku zamek przeszedł wielokrotne przebudowy oraz odbudowy na skutek licznych zniszczeń, w tym związanych z wojną trzydziestoletnią, co sprawiło, że utracił swój pierwotny średniowieczny wygląd warowni.

Więzienie

Historia zamku w Jaworze jest znacznie bardziej złożona, niż można by się spodziewać. Od momentu, kiedy Śląsk znalazł się pod kontrolą Prus, przez długi czas, aż do roku 1956, zamek w Jaworze pełnił funkcję więzienia.

W roku 1751 miała miejsce istotna przebudowa wieży zegarowej, która zyskała nowe przeznaczenie. Pełniła ona funkcje dozorujące nad więźniami, co dodaje historii tego miejsca intrygującego kontekstu.

W 1946 roku, na terenie zamku, doszło do tragicznych wydarzeń. Egzekucja Czesława Waranki oraz Jana Kruka, odpowiedzialnych za zabójstwo starosty Adama Bystry-Bykowskiego, miała miejsce w murach tej historycznej budowli. To wydarzenie podkreśla mroczną atmosferę, jaka towarzyszyła ówczesnemu funkcjonowaniu zamku jako miejsca odosobnienia.

Obecnie

W 2006 roku powstało Stowarzyszenie Zamek Piastowski w Jaworze, które ma na celu wspieranie ochrony dóbr kultury. Działalność tego stowarzyszenia koncentruje się na promocji oraz zachowaniu wartości historycznych związanych z zamkiem, z myślą o przyszłych pokoleniach.

Przypisy